Qua đó, nhiều ngóc ngách tế nhị của việc làm vốn cho là việc nhân nghĩa đã dần dần lộ ra. Cũng từ đó, nhiều người mới “ngộ” ra rằng, những con số bạc tỷ mà các chương trình từ thiện vẫn nêu lên rôm rả bấy lâu nay không phải lúc nào cũng vào trọn tay những đối tượng của nó. Dọc đường đi của nó là những khoản chi cả hợp lý và không hợp lý, khiến nó bị teo tóp dần và có khi đến tay những người nghèo, những người gặp khó khăn thì nó chỉ còn lại chẳng đáng bao nhiêu.

Lâu nay, không phải các đơn vị tổ chức không biết những bất hợp lý đó, nhưng đôi khi đành phải “ngậm bồ hòn làm ngọt”, vì thà như thế còn có được chút đỉnh cho người nghèo, nếu không thì chẳng có đồng nào.

Song, từ thực tế này đã lộ ra nhiều lỗ hổng trong quản lý kiểm soát hoạt động từ thiện. Có vẻ như trước nay chúng ta ngại đụng chạm đến lĩnh vực này, vì quá tế nhị. Nhưng rõ ràng, vì thiếu cơ chế kiểm soát nên dễ dẫn đến những hậu quả khó lường, ví dụ như việc làm giá các vật phẩm đấu giá từ thiện.

Trong vụ scandal vừa mới xảy ra, nếu nhìn ở khía cạnh nào đó, những mất mát thiệt hại sẽ không thực sự lớn. Người dân miền Trung bị mất số tiền dù đến hàng chục tỷ đồng cũng chỉ là số tiền ảo; còn Cwincom hiện đang mở hứa lèo, ban tổ chức dù mất mát nhiều hơn do lòng tin của người dân bị mai một thì cũng chỉ là những cá nhân, đơn vị cụ thể.

Điều đáng lưu ý nằm ở cấp độ cao hơn, đó là việc xuất hiện tâm lý nghi ngờ, cảnh giác với các hoạt động từ thiện nói chung. Nó sẽ khiến các chương trình từ thiện được tổ chức ngày càng dày đặc trong thời gian qua và sắp tới mất dần ý nghĩa và sự chú ý của người dân. Về đạo đức, không khỏi băn khoăn khi lòng nhân ái bị lợi dụng, tình thương yêu đồng bào bị lừa lọc… Nói chung, một hiệu ứng xã hội vô cùng xấu mà hậu quả không chỉ là những người trong cuộc của vụ scandal ồn ào vừa qua. Đó là điều mà các ngành chức năng cần quan tâm để xử lý rốt ráo, chứ không thể để bên này nói qua, bên kia nói lại rồi thôi.

Cũng vì thế, một cơ chế kiểm soát các hoạt động từ thiện thật sự hiệu quả là một việc cần thiết trong giai đoạn hiện nay và sắp tới nhằm đảm bảo những đồng tiền từ thiện đến đúng tay đối tượng của nó, không bị cắt xén, rơi rớt. Với những người làm từ thiện chân chính, đúng nghĩa, đây cũng là việc làm cần thiết, vì nó sẽ minh chứng cho xã hội về sự minh bạch của họ. Quan trọng hơn, cơ chế này sẽ loại những ai có ý định lợi dụng từ thiện để kiếm lợi hoặc chỉ nhằm đánh bóng tên tuổi của mình, vốn đã từng xuất hiện nhưng không bị xử lý. Nó cũng giúp Nhà nước có cách xử lý nghiêm khắc hơn với những người, đơn vị đã đùa cợt với những người khó khăn, nghèo khổ như kiểu đấu giá ảo vừa qua.

Đất nước ta còn nghèo. Thiên tai thường xuyên xảy ra, việc kêu gọi lòng nhân ái, từ thiện của toàn xã hội để cùng với Nhà nước giảm bớt những khó khăn của đồng bào mình là việc nên làm, cần khuyến khích. Nhưng không thể vì thế mà có thể để những người cố tình “mua bán” tình thương yêu đồng loại ung dung thực hiện những hành động đáng lên án như vậy tồn tại!