Sáng tạo- đời thường trong sản xuất

Trả lời những câu hỏi rất báo chí kiểu như đâu là bí quyết hoặc xuất phát từ suy nghĩ nào… về những sáng kiến liên tục trong quá trình làm việc của mình, anh Ngô Gia Liệt, Tổ trưởng tổ Gia công cơ khí, Công ty CP Cán thép Thái Trung đã giản dị trả lời: “Tất cả đều là những sáng kiến đời thường thôi. Trong quá trình làm việc, chúng tôi thấy chỗ này vô lý, chỗ kia có thể làm kiểu khác vừa nhanh lại hiệu quả hơn, hoặc cái này tốn kém, có thể thay bằng cái khác rẻ tiền hơn mà lại tự mình làm ra, không mất tiền mua… thế là chúng tôi thử làm rồi báo cáo với lãnh đạo. Nói sáng kiến, sáng tạo thì có vẻ to tát, chứ còn đối với công nhân như chúng tôi, nó là những phát hiện, tìm tòi tự “bật” ra trong quá trình kề cận ngày đêm với máy móc và công cụ. Vậy thôi!”. Nhìn người tổ trưởng với đôi bàn tay to, thô ráp, trong bộ quần áo bảo hộ lao động mầu xanh lấm lem dầu mỡ, khuôn mặt hiền lành, đôi mắt với ánh nhìn thẳng thắn, tôi thật khâm phục những sáng kiến của anh: làm đồ gá để mài dao, cải tiến máy mài dao, tận dụng thép phế để làm bu loong hình chữ T thay thế bu loong ngoại nhập… Anh Liệt còn cho biết thêm: “Mặc dù chỉ là công nhân, nhưng chúng tôi cũng nhận thức được rằng phải làm thế nào để có lợi cho doanh nghiệp. Nhà máy, cơ quan mình có lợi, mình cũng được hưởng lợi”. Tinh thần lao động sáng tạo và thái độ làm việc gắn bó, trách nhiệm của anh thực sự là những tấm gương tốt cho nhiều người noi theo.

Với anh Trần Đức Mạnh, Trưởng phòng Kỹ thuật Công nghệ, Nhà máy Cán thép Thái Nguyên, Công ty CP Gang thép Thái Nguyên, 3 năm liên tiếp được nhận Bằng Lao động sáng tạo thực sự là niềm vinh dự, song anh cũng cười xòa khi được hỏi “đâu là bí quyết” bởi: “Là một người công nhân trực tiếp lao động trong dây chuyền cán thép, tôi hiểu dây chuyền này như lòng bàn tay, vì thế, chỗ nào ổn, chỗ nào còn “vướng”, tôi đều nắm rõ và luôn suy nghĩ về nguyên nhân để tìm cách khắc phục. Thật may mắn là tôi được làm đúng ngành nghề đã học, nên những kiến thức đã có, cùng với kinh nghiệm thực tế đã khiến tôi tìm được những lời giải cho bài toán đó. Vì vậy, sáng kiến cứ liên tiếp ra đời. Tôi thấy, việc phát hiện sự bất hợp lý không khó, cái khó là làm thế nào có thể khắc phục tình trạng đó, đưa dây chuyền, máy móc vận hành đạt công suất, giảm bớt những tiêu hao không đáng có”. Quả là những nghĩ suy thấu đáo của một cựu cử nhân ngành Cơ học biến dạng cán kim loại Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, đã có thêm 6 năm kinh nghiệm tại Phòng Kỹ thuật của Nhà máy.

Sáng tạo- chìa khóa của phát triển
Trong danh sách lao động nhiều lần được nhận Bằng Lao động sáng tạo năm 2012, ngoài đối tượng chính là người trực tiếp lao động, còn có nhiều khuôn mặt quen thuộc trong giới doanh nhân, đó là những phó giám đốc, những giám đốc của các doanh nghiệp trong ngành Công Thương. Thì ra, ở đơn vị nào cũng vậy, không phải có sản xuất và kinh doanh, mà còn luôn có một sự tập trung khác, đó là tập trung cho khoa học công nghệ mà việc sáng tạo, cải tiến kỹ thuật đóng vai trò quyết định.

Ở lĩnh vực này không thể không nói về anh Hoàng Văn Tại, Giám đốc Công ty CP Phân lân nung chảy Văn Điển. Anh trưởng thành từ chức vụ Phó giám đốc phụ trách sản xuất và công tác ATVSLĐ của Công ty, chuyên môn là hóa vô cơ, cho nên, anh tiếp xúc rất nhiều với khoa học và công nghệ. Anh không nhớ rõ là mình có bao nhiêu sáng kiến vì nó quá nhiều. Điều này không có gì đặc biệt bởi một doanh nghiệp, nhất là một doanh nghiệp như Công ty CP Phân lân nung chảy Văn Điển, nơi đã từng nhiều năm được xem là “điểm đen” của ô nhiễm môi trường đóng tại Thủ đô, nếu không biết dựa vào khoa học công nghệ, không biết cải tiến, sáng tạo trong công nghệ, thì làm sao tồn tại và phát triển như ngày hôm nay. Anh Tại tâm sự: “Trước đây, người lao động Công ty CP Phân lân Nung chảy Văn Điển phải làm việc rất vất vả, nặng nhọc, môi trường làm việc bụi bặm, các thiết bị dây chuyền hầu như chưa có gì cải tiến, chỉ thuần túy là thủ công nên cực kỳ ô nhiễm. Ngành sản xuất phân bón có một “đặc sản” là phát thải khí và bụi ra môi trường rất nhiều. Tuy nhiên, hai năm gần đây, chúng tôi đã cải thiện đáng kể tình hình này, cụ thể là sắp xếp, cơ giới hóa, tự động hóa những khâu khiến người lao động quá vất vả, ảnh hưởng đến sức khỏe mà hiệu quả công việc vẫn không cao như ở Phân xưởng đóng bao, hoặc chúng tôi áp dụng việc rửa bụi nguyên liệu trước khi cho vào xử lý để chống ăn mòn thiết bị, hay xây dựng, thiết kế một băng tải cơ động, vươn được vào từng vị trí, công nhân chỉ việc đón nguyên liệu ở đó, không phải mất nhiều công đoạn và sức lực để di chuyển…”. Anh Hoàng Văn Tại cũng chia sẻ thêm: “Thực ra, nếu không dựa vào lao động sáng tạo, chúng tôi đã không có được như ngày hôm nay. Sau khi cổ phần hóa, tinh thần người lao động rất giao động, nhiều luồng tư tưởng rất khác nhau. Do đó, việc thúc đẩy phong trào lao động sáng tạo trong người lao động “nhất cử lưỡng tiện”, đã làm lợi cho Công ty rất nhiều, đồng thời, lại khiến người lao động tìm lại sự yên tâm, tiếp tục đóng góp công sức phát triển doanh nghiệp”.

Ông Hà Đình Minh, Tổng giám đốc Công ty CP Chế tạo máy điện Việt Nam - Hungary (VIHEM), người được biết đến khá nhiều bởi tài năng và bản lĩnh cũng đã được nhiều lần nhận Bằng Lao động sáng tạo. Khẳng định vai trò, ý nghĩa của lao động sáng tạo đối với một doanh nghiệp, ông nói: “Bằng Lao động sáng tạo tôi đã đạt được nhiều lần, tôi cũng đã đạt cả giải thưởng VIFOTEC và giải WIPO, nhưng thực sự những danh hiệu này không nói hết được thực tế. Hơn 30 năm lăn lộn với Nền tảng hàng đầu cung cấp Cwin com, tôi hiểu hơn ai hết việc tìm ra một sản phẩm mới, phục vụ nhu cầu của xã hội, thay thế hàng Cwin com sòng bạc trực tuyến có ý nghĩa như thế nào với Cwincom hiện đang mở. Bởi trong cơ chế thị trường, muốn Công ty tồn tại thì phải có sản phẩm mới, đáp ứng đúng nhu cầu của khách hàng mà trong nước chưa Nền tảng hàng đầu cung cấp Cwin com được. Hơn nữa, cuộc sống của mấy trăm cán bộ, công nhân và gia đình của họ sẽ ra sao nếu Công ty không có thu nhập. Điều đó chính là động lực của mọi sáng tạo, phải làm bằng được cái người khác chưa làm thì mới thắng, mới tạo được vị thế cho đơn vị mình và người lao động của mình”.

Công đoàn vẫn là “bà đỡ”
Theo chia sẻ của hầu hết người lao động, trong quá trình lao động, kề cận với máy móc, công việc, họ là người dễ và sớm phát hiện ra sự bất hợp lý trong dây chuyền của mình hơn cả, song, đúng như anh Trần Đức Mạnh ở Công ty Cán thép Thái Nguyên đã nhận định, việc phát hiện sự bất hợp lý không khó, cái khó là làm thế nào có thể khắc phục tình trạng đó, đưa dây chuyền, máy móc vận hành đạt công suất, giảm bớt những tiêu hao không đáng có. Trở ngại về mặt kỹ thuật, học thuật là điều khiến nhiều công nhân e dè, ngại ngần. Điều này, nếu không giải quyết sớm sẽ dẫn đến việc mai một dần những sáng kiến, phát hiện có giá trị trong đại bộ phận công nhân lao động trực tiếp trong nhà máy, phân xưởng. Vì vậy, vai trò “bà đỡ” cho những ý tưởng, sáng kiến của tổ chức Công đoàn lúc này cần phải phát huy.

Ông Phan Văn Tiền, Phó giám đốc Công ty TNHH MTV Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc khẳng định: “Khác với những đơn vị khác, những sáng kiến, cải tiến trong lao động có thể mang tính tự phát hoặc tình cờ, ở Công ty TNHH MTV Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc, những sáng kiến, cải tiến kỹ thuật bao giờ cũng có định hướng, chủ trương. Ngoài Hội đồng xét thưởng, chúng tôi còn có những tiểu ban xét thưởng của các đơn vị, có trách nhiệm thu thập ý tưởng, phát triển lên, động viên người lao động tiếp tục phát huy. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng thưởng tiền theo đúng quy định của Nhà nước đối với những sáng kiến có giá trị làm lợi cho Công ty. Sự đã khích lệ này một lần nữa lại làm lợi cho chúng tôi bởi người lao động càng thấy được sự quan tâm càng phấn khởi và nỗ lực vì doanh nghiệp”.

Đồng quan điểm với Công ty TNHH MTV Phân đạm và Hóa chất Hà Bắc, ông Vũ Tiến Dũng, Chủ tịch Công đoàn Công nghiệp Hóa chất Việt Nam chia sẻ: Từ năm 2005, Công đoàn Công nghiệp Hóa chất Việt Nam triển khai phát động phong trào tập hợp ý tưởng sáng tạo trong các đơn vị thành viên. Đây được coi là phong trào mũi nhọn, là trọng tâm hoạt động của Công đoàn Tập đoàn nhằm góp phần khai thác trí tuệ sáng tạo của lực lượng cán bộ khoa học kỹ thuật, quản lý và công nhân lao động để hướng phong trào thi đua vào tham gia giải quyết những khó khăn, những vướng mắc trong thực tiễn của cơ sở, tiết kiệm nguyên vật liệu, cải thiện điều kiện làm việc, đảm bảo an toàn lao động.

Hạt giống có tốt đến mấy nếu không có mảnh đất mầu mỡ cũng không thể nảy mầm. Phong trào thi đua lao động sáng tạo trong công nhân lao động cũng vậy. Xin được mượn lời của một công nhân cho phần kết của bài viết: Việc mọi ý tưởng, sáng kiến của chúng tôi, dù lớn hay nhỏ, dù được triển khai hay không triển khai đều được trân trọng, điều này đã tác động rất lớn đến chúng tôi, đưa chúng tôi từ chỗ thường xuyên thụ động chờ sự chỉ đạo của người khác để làm theo, trở thành người chủ động sáng tạo, để làm chủ thực sự trong doanh nghiệp của mình!