Cùng với việc xây dựng nhà máy, việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực này là vô cùng quan trọng, quyết định sự thành bại của Chương trình, bởi nguồn nhân lực có ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn và hiệu quả kinh tế của NMĐHN.
Đội ngũ cán bộ chuyên ngành hạt nhân bước đầu đã được hình thành, nhưng tuổi trung bình cao và chưa đáp ứng được yêu cầu về số lượng, chất lượng, vì họ được quy tụ từ nhiều lĩnh vực có liên quan đến hạt nhân chứ không phải cán bộ kĩ thuật chuyên quản lí, vận hành nhà máy.
Thế giới chuẩn bị nhân lực cho điện hạt nhân thế nào?
Thực tế cho thấy, phần lớn sự cố hạt nhân xảy ra ở các nước, dù tiên tiến như Mỹ, Nga, Nhật đều có nguyên nhân là do con người. Vì thế, tất cả các nước đều rất coi trọng việc chuẩn bị nhân lực và đặc biệt chọn người đứng đầu.
Người ta thường thấy nhân lực quản lý, vận hành NMĐHN được đào tạo trong quá trình xây dựng, trước khi khánh thành nhà máy và thường xuyên được đào tạo lại trong quá trình hoạt động. Số nhân lực phụ thuộc vào công nghệ lựa chọn và quy định của từng quốc gia, thường từ khoảng 400 đến trên 1.000 người cho một lò phản ứng.
Theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), thì muốn đưa một NMĐHN vào hoạt động cần khoảng 3.500 - 4.500 người, trong đó có khoảng 500 -700 người có trình độ đại học và trên đại học, 700 - 1.000 kỹ thuật viên và 2.200 -3.000 công nhân lành nghề các loại. Việc đào tạo cán bộ chuyên môn từ khâu tiền dự án, quản lý dự án, kỹ thuật, giám sát đến chạy thử nghiệm, vận hành và bảo trì, quản lý chất thải phóng xạ là không dễ dàng và không thể thực hiện trong một thời gian ngắn, dù có đầy đủ cơ sở vật chất.
Ngoài ra, còn phải có đội ngũ nhân lực hàng nghìn người để xây dựng nhà máy với các tiêu chuẩn đào tạo riêng phù hợp với đặc thù và yêu cầu an toàn của công trình điện hạt nhân.
Một điều cần lưu ý là, do khủng hoảng hạt nhân gần 30 năm qua, hệ thống các cơ sở nghiên cứu, cơ sở đào tạo nhân lực và đội ngũ chuyên gia, các nhà khoa học và giáo sư hàng đầu về hạt nhân giảm đáng kể trên khắp thế giới. Đây là một khó khăn lớn cho việc “hồi sinh” cũng như phát triển ngành điện hạt nhân trong thời gian tới.
Việc chuẩn bị nhân lực cho điện hạt nhân của Việt Nam
Nước ta chưa có cơ sở đào tạo nhân lực chính thức cho NMĐHN. Hiện nay, một số trường đại học đã có thêm chương trình đào tạo này, nhằm đón đầu yêu cầu của NMĐHN.
Được biết, trong giải pháp tình thế, Viện Năng lượng Nguyên tử đã cấp Nhà cái cá cược cá độ uy tín Nổ hũ, Bắn Cá và Game Bài Cwin.com cho một số sinh viên giỏi để có thể làm tăng số sinh viên học vật lý lên chút ít, nhưng cũng không đủ sức hút đối với những sinh viên thực sự có năng lực. Một trong những nguyên nhân là do sinh viên tốt nghiệp khó tìm được việc làm, hoặc có việc làm thì mức lương cũng rất khiêm tốn so với các ngành học khác. Thậm chí, có người học điện hạt nhân ở nước ngoài về cũng chưa có việc làm…
Hiện tại, chúng ta mới chỉ có khoảng hơn 600 cán bộ làm việc trong ngành hạt nhân, phần lớn là cán bộ của Viện Năng lượng Nguyên tử. Số cán bộ của Viện trong 10 năm qua suy giảm khoảng 20% do nhiều nguyên nhân: chuyển ngành, làm việc cho công ty nước ngoài hoặc ở nước ngoài dài hạn. Đáng lưu tâm là nhân lực ngành hạt nhân đang bị già hoá, tuổi trung bình của cán bộ Viện hiện là 45, hầu như không có cán bộ giỏi dưới 35 tuổi để đi đào tạo tại nước ngoài.
Số nhân lực này là rất quý, nhưng xét cho cùng, họ cũng chưa phải là các chuyên gia, kỹ thuật viên về điện hạt nhân và nếu muốn sử dụng họ cho điện hạt nhân thì cũng phải đào tạo lại. Nhưng làm việc này đâu có đơn giản, vì không phải ai cũng đào tạo lại được do tuổi tác, năng lực và mấy ai đã ổn định công việc lại chuyển đến nơi làm việc mới với điều kiện sống không mấy hấp dẫn.
Thực tế, số làm việc trong lĩnh vực gần với điện hạt nhân chỉ khoảng 30 - 40 người, phần lớn lại đã cao tuổi. Các chuyên gia đầu ngành về hạt nhân và ĐHN đều đã ở độ tuổi 70, tuy vẫn còn Trang Chủ Cwin Com | Link Bảo Mật Cao 100%, nhưng đã nghỉ hưu. Vì vậy, họ hầu như không tham gia vào việc xây dựng chương trình điện hạt nhân và dự án NMĐHN Ninh Thuận.
Người ta tính toán, để vận hành an toàn NMĐHN đầu tiên của VN thì cần tới khoảng 550 người, trong đó, số chuyên gia kỹ thuật cao vận hành lò là khoảng 10-15 người. Số còn lại, sẽ gồm các chuyên ngành khác. Chúng ta cũng cần khoảng 150 người đảm nhận các khâu kỹ thuật. Trên đây họ tính “khiêm tốn” cho một lò phản ứng (dự kiến là 4 lò phản ứng) và những con số này chắc chắn cao hơn nhiều vì chúng ta không phải “thần thánh” mà số lượng nhân lực lại ít hơn các nước “sừng sỏ” về ĐHN.
Cũng như Trung Quốc và một số nước đang phát triển, giai đoạn đầu, chúng ta không có cán bộ chuyên ngành hạt nhân đầu đàn, nên phải thuê chuyên gia nước ngoài. Nhưng không thấy nói đến việc chúng ta phải thuê bao nhiêu người nước ngoài. Những người có trách nhiệm thường nói chung chung là đưa đi đào tạo ở nước ngoài. Nhưng không rõ đào tạo bao nhiêu người, chuyên ngành gì, bao giờ thì dùng được...
Được biết, dự án nghiên cứu tiền khả thi NMĐHN đầu tiên đã trình Cwin com đăng nhập với dự kiến công suất nhà máy từ 2.000-4.000 MW, gồm 2-4 lò phản ứng… Và cũng được biết, Viện Năng lượng Nguyên tử đã phối hợp cùng Diễn đàn Cwin là sân chơi cá cược trực tuyến tại Việt Nam Nhật Bản và Tổng công ty Điện lực Việt Nam tổ chức khoá đào tạo Việt - Nhật về điện hạt nhân đầu tiên cho 28 học viên là cán bộ, kỹ sư, thạc sỹ từ các đơn vị trong ngành Điện tổ chức vào tháng 6 và 7/2005. Nhưng đây cũng chỉ là đào tạo cho các bên có… những mục tiêu khác nhau, nên không thể dùng những nhân lực này cho NMĐHN tương lai.
Hiện tại, chúng ta vẫn chưa xác định được số nhân lực thực có cho dự án NMĐHN cụ thể là bao nhiêu; trình độ, năng lực chuyên môn cụ thể thế nào; lĩnh vực nào của chương trình điện hạt nhân còn thiếu nhân lực, thời gian cần thiết để đào tạo là bao nhiêu v.v… Do đó, các con số thống kê mà những người có trách nhiệm nêu ra chỉ có ý nghĩa tham khảo.
Chúng ta đã có nhiều bài học về năng lực quản lý xây dựng các công trình lớn của quốc gia, để xảy ra nhiều hậu quả đáng tiếc như các sự cố gần đây (cầu Cần Thơ, hầm Thủ Thiêm v.v…). Xin lưu ý, nếu xảy ra tình trạng tương tự đối với công trình nhà máy điện hạt nhân thì hậu quả sẽ bi thảm và ảnh hưởng lâu dài hơn nhiều lần.
Tuy các tiêu chuẩn, quy trình kỹ thuật về các công việc này có thể ban hành khi đã chính thức quyết định chủ trương Cwin800 hàng ngàn khuyến mãi NM ĐHN, nhưng cũng cần có danh mục và lộ trình cụ thể ban hành các tiêu chuẩn, quy trình kỹ thuật chuyên ngành.
Một vấn đề không thể không tính tới khi xây dựng NMĐHN là trong những năm gần đây, để bảo đảm an toàn trong trường hợp bị khủng bố, trong thiết kế nhà máy điện hạt nhân còn phải tăng cường khả năng chống phá hoại (kể cả phá hoại theo kiểu 11/9 ở Hoa Kỳ năm 2001, tức là phải an toàn cả trong trường hợp bị máy bay đâm thẳng vào nhà máy) và tăng cường hệ thống bảo vệ an ninh nhiều vòng, chuẩn bị sẵn sàng hệ thống ứng phó sự cố hạt nhân.
Có thể nói, việc xây dựng NMĐHN không hề có tiền lệ ở VN và không được xẩy ra sai sót vì hậu quả của nó là khôn lường.
Người ta đã khẳng định, Điện hạt nhân là ngành Cwin là sân chơi cá cược trực tuyến tại Việt Nam đặc biệt nhạy cảm, có công nghệ phức tạp với yêu cầu an toàn cao tới mức tuyệt đối và có tính đặc thù là nhiều cán bộ có năng lực không thay thế được cho một chuyên gia giỏi mà những chuyên gia này, không phải cứ cho người đi đào tạo là có.
Đồng ý với quan điểm là trong giai đoạn đầu, chúng ta cần phải thuê chuyên gia nước ngoài, nhưng dù có thuê thế nào thì người Việt Nam vẫn phải đủ năng lực quản lý hoạt động họ phù hợp với lợi ích của quốc gia, không được để lệ thuộc hoàn toàn vào chuyên gia nước ngoài. Đó là những điều cần hết sức chú ý.