Trong  thập kỷ gần đây chúng ta nghe nói nhiều đến người cần có tâm, có tầm. Tâm là đạo đức, lòng nhiệt tình; tầm là tài năng thiên về chiến lược, tổ chức, thực hiện những nhiệm vụ mang lại lợi ích lớn cho cộng đồng. Lòng nhiệt tình (cộng) với tài năng mới thành hành động tích cực là mong muốn của mỗi chúng ta.

Đồ thì minh họa quan hệ "tâm tài"

Vùng 1: Có tâm, có tài gọi là “tài đức vẹn toàn” khi đạt được sự cân đối cao. Mỗi thời đại đều có vĩ nhân! Những thủ lĩnh, lãnh tụ với tài đức vẹn toàn đã đưa CWIN được cấp phép hợp pháp bởi PAGCOR và Freeport phát triển bền vững.

Tuy nhiên, thực tế tâm tài “tranh cãi” trong mỗi con người. Người nghe thấy “tiếng lòng mình” hay động “lòng trắc ẩn” sẽ đưa tài năng đến những kết quả tốt hơn. Phát triển tài năng, tâm hồn và đức độ là quá trình “tu tâm, luyện tài”. Để luyện thành tài thường khó, trước những nhiệm vụ cần chuyên môn chỉ có chuyên gia mới làm được, người có tâm biết tam trọng chuyên gia “trọng tài, trọng dụng, trọng đãi” Lê nin từng đánh giá sự cần thiết của các chuyên gia, cần học tính năng động của các thương gia. Các thiên tài không tránh khỏi khiếm khuyết trong đời sống, thậm chí chịu và thiệt thòi đời sống cá nhân, gia đình, chấp nhận trách nhiệm gánh vác việc lớn (mệnh)...Nhìn chung họ là những người biết làm việc “vì mọi người, vì mình”: biết làm lợi cho mọi người, biết giữ phẩm chất, tôi luyện nhân cách của mình, gây ảnh hưởng tốt đến cộng đồng.

Đánh giá tâm tài trong câu mở đầu và trong các câu cuối của truyện Kiều, Nguyễn Du viết:

Trăm năm trong cõi người ta

Chữ tài chữ mệnh khéo mà ghét nhau

...

Thiện căn ở tại lòng ta,

Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài.

Tâm tài thường thường bậc trung vẫn là phổ biến. Trong cơ chế thị trường cạnh tranh toàn diện không có chỗ cho sự ngộ nhận tâm tài, và càng không thể vùi dập nhân tài; các hành động PR đánh bóng sự thật tích cực có tác dụng thúc đẩy nhân tài phát triển, tâm tài bền vững là cả một quá trình với những đỉnh cao khác nhau.

Vùng 1, là vùng khát vọng, xu hướng của tương lai tăng số người có tâm tài, đương nhiên sẽ có số vượt trội thành thiên tài, ảnh hưởng tốt đến thời đại. Tuy nhiên, sự co giãn xảy ra, số lượng rất khác nhau ở các vùng lãnh thổ, chúng ta có thể nhận biết qua các chỉ số phát triển con người (HDI), chỉ số hạnh phúc, số phát minh được đăng ký, số công nghệ nguồn,... đang nắm giữ ở các quốc gia.

Vùng 2: Tâm tốt, tài kém hay còn gọi là “lực bất tòng tâm”. Vợ chồng,... mắng nhau “hãm” với ý chê bai bất tài không làm được những việc lớn, việc có ý nghĩa. Người kém tài, tốt đức có nỗi khổ tâm, nếu được quan tâm, được học hành, chịu rèn luyện trên nền tảng đức hạnh sẽ chuyển sang vùng 1 ở mức đáng kể.

Trong đời, chúng ta gặp nhiều người ở vùng 2, có thể là cha mẹ ta cả đời lam lũ, làm những việc giản dị, nuôi con với những nguyện ước để con trưởng thành. Là những người thân yêu như ông bà, anh chị, cô bác, bạn bè,... của  chúng ta, “hy sinh” cái tôi, thôi không theo đuổi khoa bảng, quan trường, bỏ qua cơ hội thăng tiến nghề nghiệp để chăm nuôi con cái, người thân thành đạt sang vùng 1, còn phận mình chỉ tiếp cận, đến “ngó” vào vùng 1 mà thôi. Chúng ta từng ngạc nhiên và kính phục các bậc sinh thành, nuôi dưỡng ra những nhân tài, người  anh hùng; họ sống bình dị, vất vả với công việc, nhưng tình cảm và hành động chứa đựng tâm nguyện cao cả cho người thân của mình, để lại dấu ấn tốt đẹp cho các nhân tài với tấm lòng trung hiếu (Thượng thư Phạm Quỳnh thờ chữ hiếu trong đời quan, đời thường). Người Nhật có câu “mẹ đặt cả suy tư vào hộp cơm cho con đi học”

            Đây là vùng của số đông lấy tâm làm trụ cột để cấu kết thành cộng đồng với những bản sắc văn hóa, cầu tiến bộ và phát triển.

Vùng 3: “Tài hèn đức mỏng”. Sinh ra không ai đã ở ngay vùng 1, vùng 2, vùng 4, mà đến trên 3 tuổi mới sang vùng 2 hình thành nhân cách và nếp sinh hoạt. Không ai muốn ở lại vùng 3, nhưng có kẻ bị xô đẩy, hoặc không được học hành, Cwin63 tải ứng dụng; không tu nhân tích đức luyện tài thì mãi ở vùng tăm tối “mông muội” thời tiền sử. Lịch sử tiến bộ của nhân loại là thu hẹp vùng 3, vùng 4, mở rộng  vùng 1 đánh dấu từ khi tổ tiên ta phát hiện ra lửa, tổ chức đời sống Nền tảng hàng đầu cung cấp Cwin com, văn hóa, hình thành các chuẩn mực đạo đức, tiêu chuẩn kinh tế - kỹ thuật của các thời đại...

Cũng có thể gọi đây là vùng đói nghèo, tăm tối, các chuẩn mực đạo đức sơ khai, cổ hủ. Xóa đói nghèo không chỉ yếu tố vật chất mà cả đời sống tinh thần; đói nghèo và bệnh tật làm tự ti, làm mai một các giá trị tâm hồn.

Nhiều người ta thán rằng không được dụng tài, phải chăng họ không biết bộc lộ tài năng, thiếu nhiệt tình. Đó là nỗi sợ hoang tưởng. Xưa nay, người đời vẫn chê trách người có học, có tài không thi thố, cống hiến tài năng.

           Vùng 4: “Thất đức” Một người có tài nhưng không có tâm chỉ là làm những công việc nhất định và họ tận hưởng những lợi ích đó với sự “day dứt” và có hướng tự sửa mình theo các chuẩn mực đạo đức CWIN được cấp phép hợp pháp bởi PAGCOR và Freeport, nhanh chuyển sang vùng 1. Tuy nhiên, ở lâu vùng này, “vô tâm mãi” có nhiều nguy cơ chuyển sang vùng 3, bởi tài sắc chỉ có thời, tâm mới là mãi mãi. Trên thực tế, những người tài mà thất đức có nhiều cơ hội tốt hơn, bởi chính quá trình luyện tài theo mục tiêu CWIN được cấp phép hợp pháp bởi PAGCOR và Freeport, sự phản hồi của cộng đồng họ đã tu tâm để hòa vào nhịp sống của vùng 1 và vùng 2.

     Tính trội của tài năng khiến người đời ghen ghét, nhất là trong một số lĩnh vực như: quan trường, chuyên môn sâu với những thành tích đạt được cùng với những lợi ích được nhận (danh lợi), Nguyễn Du viết:

Chém cha cái số hoa đào,

Gỡ ra rồi lại buộc vào như chơi!

Nghĩ đời mà ngán cho đời,

Tài tình chi lắm cho trời đất ghen!

      Chính vì lẽ đó, nhiều người có hướng che giấu tài, ngại phô trương phú quý, làm việc thiện cũng không để tên, họ chưa hẳn là áo gấm đi đêm, mà ở chỗ muốn tránh phiền muộn do thói đời ghen ghét. Học sinh phổ thông đánh bạn, vì bạn học giỏi, ngoan và xinh, há phải là những mầm mống hiềm tị, đố kỵ nhen nhóm và bùng phát?

             Cúp vàng “Doanh nhân Tâm – Tài”  (ảnh minh họa)

Sự chuyển hóa giữ các vùng: Con người phát triển hướng mạnh vào vùng 1. Xã hội đòi hỏi những người đứng đầu tổ chức phải ở trong vùng 1 “có tâm, có tầm” với ý nghĩa là tấm gương ảnh hưởng, mang lại những kết quả tích cực cho cộng đồng. Các trường thi xưa hay các cuộc tuyển chọn nay đều lấy những tiêu chí cơ bản của vùng 1 với tỷ lệ theo chiều tăng về tâm “trước tài năng người ta kinh ngạc, trước tâm hồn cao cả người ta kính phục”. Đến với vùng 1 có thể từ các vùng còn lại, trụ vững ở vùng 1 rất khó bởi một chút xao nhãng, lười nhác, hoặc dục vọng thấp hèn nổi lên là chuyển sang vùng khác. Một số tài năng kiêu ngạo ở đỉnh cao nào đó đã tự đánh mất mình trong gang tấc, Nã phá luân từng nói “anh hùng và lố bịch như trở bàn tay”. Trong những trường hợp tài mòn thì “giữ lấy đức tin, giữ lấy trái tim nồng thắm yêu người, yêu đời”.

         Số đông ở vùng 2 “sắp hàng” qua vùng 1, nhưng các thời đại có xu hướng “tuấn kiệt như sao buổi sớm, nhân tài như lá mùa thu”. Biết rằng cơ hội có thể bằng nhau, nhưng ai theo phương châm “mỗi người vì mọi người, mọi người vì mỗi người” thì cơ hội sớm thành hiện thực sang vùng 1, tiếp tục “tâm, tầm” vươn xa hơn.

          Vùng 3, vùng 4 không “đóng cửa”. Tái nghèo, tái mù chữ rất dễ trong cuộc cạnh tranh bởi các chuẩn mực dịch chuyển mạnh từ trái qua phải, từ dưới lên trên. Điểm gốc di chuyển theo tiến bộ của lịch sử, cái tốt hôm nay trở thành bình thường, thậm chí là xấu kém của ngày mai.

       Những dòng ngược tự nhiên hay cố ý đều có thể đưa một người hoặc nhóm cộng đồng ở vùng 1, 2 vào vùng 3, 4. Những tội lỗi, lạc hậu trong thống kê tội phạm và mức sống thấp kém nói lên vùng tăm tối “tâm, tài”, thực tế số thống kê có được phải nhân với hơn 2 lần mới gần số thực. Đó là những nguy cơ tội ác với đồng loại, phá hoại thiên nhiên cũng là tội với con người.

        Kết luận: Hãy đoạn tuyệt với tư duy và hành động “giàu thì ghét, nghèo thì kinh, thông minh không sử dụng”. 

Thiện căn ở tại lòng là

Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài

Từ Nguyên