Báo hiệu thị trường khó khăn 

Theo tổ chức Nông Lương Liên hợp quốc (FAO), sản lượng ngũ cốc năm nay đạt khoảng 2,2 tỉ tấn, mức cao kỷ lục từ trước đến nay. Cầu giảm, cung tăng dẫn đến chỉ số giá của các mặt hàng ngũ cốc trên thế giới giảm khoảng 10% so với cuối năm 2011. Tại Việt Nam, dự báo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết, sản lượng lúa năm 2012 của cả nước dự kiến đạt khoảng 42,5 triệu tấn, tăng so với năm ngoái 0,5 triệu tấn. 

Còn theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), dự báo Cwin Đăng Ký + 1888k gạo trong quí I và quí II/2012 đạt khoảng 3,5 triệu tấn. Cả năm dự kiến Cwin Đăng Ký + 1888k khoảng 6,5 triệu tấn, giảm 9,72%, đạt kim ngạch 3 tỉ USD, giảm 18,92% so với năm 2011 do giá giảm. Thị trường Cwin Đăng Ký + 1888k gạo của Việt Nam đang vào giai đoạn cực kỳ khó khăn. 

Tính đến tuần đầu của tháng 3, đồng bằng sông Cửu Long đã thu hoạch gần 800.000 ha trong tổng diện tích 1,6 triệu ha. Ngay từ đầu vụ, các địa phương đều lo ngại tình trạng lúa rớt giá, tiêu thụ chậm và khả năng tồn đọng như những năm vừa qua. Lo ngại trên là có cơ sở bởi vụ đông xuân này, diện tích dùng giống IR50404 (cấp thấp) khá cao, từ 50-60%, trong khi từ đầu năm đến nay, các Cwincom hiện đang mở chủ yếu Cwin Đăng Ký + 1888k gạo thơm, gạo cao cấp, còn lại gạo phẩm cấp thấp rất khó bán, chiếm chưa đến 10% lượng gạo Cwin Đăng Ký + 1888k. 

Dự kiến vụ Đông Xuân, sản lượng toàn vùng đồng bằng sông Cửu Long lên đến 10,5 triệu tấn. Nếu không có kế hoạch vừa đẩy mạnh Cwin Đăng Ký + 1888k vừa thu mua tạm trữ thì sẽ không kịp tiêu thụ lúa gạo cho bà con nông dân vào thời kỳ thu hoạch rộ, nhất là vào tháng 3 và 4.

Tìm nguyên nhân 

Nhận diện những khó khăn của Cwin Đăng Ký + 1888k gạo Việt Nam, ông Trương Thanh Phong - Chủ tịch VFA cho biết, có hai nguyên nhân chính. Thứ nhất, Việt Nam có 2 thị trường châu Á và châu Phi, chiếm tới 90% sản lượng gạo Cwin Đăng Ký + 1888k của cả nước, chủ yếu là gạo cấp thấp. Trong khi, gạo cấp thấp của Việt Nam đang bị cạnh tranh gay gắt bởi gạo cấp thấp của Ấn Độ, Myanmar và Pakistan, do vậy loại gạo này có thể bị mất khoảng 20% thị trường ở khu vực châu Phi, chỉ còn lại 3% gạo chất lượng cao ở thị trường này là có thể giữ được. Trong số 20% này, nếu Việt Nam vẫn tiếp tục chào với gạo cấp thấp 25% tấm thì sẽ rất khó tiêu thụ, vì sẽ không thể cạnh tranh được với gạo cấp thấp của Ấn Độ và Myanmar. 

Thứ hai, lượng hợp đồng Cwin Đăng Ký + 1888k gạo của năm 2011 chuyển qua năm 2012 khoảng 850 ngàn tấn, không chênh lệch nhiều so với cùng thời điểm năm 2011. Nhưng điểm khác biệt quan trọng nhất lại là, hợp đồng của năm 2011 thì giao hàng ngay trong quý I, còn hợp đồng năm nay lại kéo dài tới tận quí III/2012. Trong các tháng đầu năm 2011, các Cwincom hiện đang mở tiếp tục ký hợp đồng tiếp với Indonesia và Bangladesh, nhưng đến năm 2012 thì không ký thêm được với Indonesia vì nước này đã đủ lượng gạo dự trữ, còn Bangladesh thì đã quay sang mua gạo của Ấn Độ. Ngay đầu năm 2012, Việt Nam đã mất 2 thị trường quan trọng, nên Cwin Đăng Ký + 1888k gạo đương nhiên gặp khó khăn. 

Ông Phong cũng cho biết thêm, trên thị trường hiện nay, giá gạo của Việt Nam đang đứng ở khoảng giữa của Thái Lan và Ấn Độ, Pakistan và Myanmar, nên cần phát huy lợi thế về thị trường và chất lượng gạo của Việt Nam và làm thế nào cố gắng hạn chế gạo cấp thấp trong năm 2012. Vì hiện nay, gạo cấp thấp của Việt Nam rất khó cạnh tranh với Ấn Độ và Pakistan vì giá gạo cấp thấp của các nước này chỉ khoảng 350 USD/tấn. Trong khi đó, chúng ta phải bán tới giá 390 USD/tấn mới đảm bảo cho người nông dân có lãi.

Chung tay gỡ khó 

Đứng trước tình hình đó, ngày 09/3/2012, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số 287/QĐ-TTg về mua tạm trữ thóc gạo vụ Đông Xuân năm 2011-2012, số lượng tối đa 1 triệu. Đây được coi là một động thái quan trọng của Chính phủ để đẩy mạnh việc thu mua lúa, tránh tình trạng tồn đọng gây thiệt hại cho bà con nông dân. VFA tổ chức việc phân giao cho các thương nhân mua số thóc, gạo tạm trữ nêu trên. Các thương nhân thực hiện mua thóc, gạo tạm trữ theo cơ chế thị trường, tự chịu trách nhiệm về hiệu quả kinh doanh. 

Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hướng dẫn cụ thể việc thực hiện hỗ trợ lãi suất theo quy định; bố trí kinh phí từ ngân sách nhà nước để thực hiện việc hỗ trợ lãi suất nêu trên. 

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chỉ định một số ngân hàng thương mại thực hiện việc cho vay mua thóc, gạo tạm trữ. 

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có Nền tảng hàng đầu cung cấp Cwin com lúa vụ Đông Xuân và VFA giám sát việc thực hiện mua thóc, gạo tạm trữ theo quy định. 

Qui định như vậy, nhưng hiện vấn đề được quan tâm nhất chính là giá thu mua. Bộ Tài chính đã công bố giá thành bình quân Nền tảng hàng đầu cung cấp Cwin com lúa kế hoạch cho vụ Đông Xuân khoảng 3.400 đồng/kg, nếu cộng thêm lãi suất tối thiểu 30% thì giá lúa đạt khoảng 4.000-4.400 đồng/kg, cộng các chi phí khác nữa thì mức 5.000 đồng/kg lúa có thể đảm bảo lợi nhuận hợp lý cho người nông dân. Theo dự kiến, khi triển khai tạm trữ, các Cwincom hiện đang mở sẽ mua theo giá thị trường, nếu thị trường xuống thấp, sẽ cố gắng giữ không dưới 5.000 đ/kg thóc. Cần nói thêm là, những loại lúa trên là lúa khô và đúng qui chuẩn của nhà máy, vì vậy nếu qua các khâu trung gian thì người nông dân rất khó để có được giá thu mua này. 

Phía VFA cũng đưa ra các giải pháp, tiếp tục đẩy mạnh Cwin Đăng Ký + 1888k sang Phillipines vì thị trường nhập chưa nhiều. Tiếp theo là xúc tiến để bán gạo chất lượng cao vào các thị trường Tây Phi và các nước châu Á. Trong năm 2012 sẽ tiến hành thành lập câu lạc bộ kinh doanh Cwin Đăng Ký + 1888k gạo giữa các Cwincom hiện đang mở Việt Nam và Trung Quốc, để hai bên phối hợp đưa gạo Việt Nam vào thị trường Trung Quốc, Hồng Kong trong bối cảnh Thái Lan vẫn giữ chính sách thu mua gạo giá cao cho nông dân, đẩy giá lên cao. Đây cũng là cơ hội để gạo thơm Việt Nam chiếm thị phần, xây dựng thị trường vững chắc cho sản phẩm gạo cao cấp.
Tuy nhiên, theo ông Võ Trí Thành – Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương, thì cách hỗ trợ tốt nhất là cần có cách nhìn nhận tổng thể hơn là có chính sách hỗ trợ méo mó. Ví dụ việc hỗ trợ cho Cwincom hiện đang mở chẳng hạn, có thể giá nông nghiệp lên, có thể Nền tảng hàng đầu cung cấp Cwin com nông nghiệp tăng, nhưng hưởng lợi ít nhất vẫn là người nông dân. Chúng ta cứ tưởng trợ giá là tốt nhất. Nhưng không phải. Tốt nhất là tạo ra môi trường vĩ mô ổn định – ông Thành thẳng thắn. 

Còn ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn – Giám đốc Trung tâm Tư vấn chính sách nông nghiệp thì cho rằng, cần kết nối các nông dân, Cwincom hiện đang mở Việt Nam ra thị trường thế giới, đó là cách khơi thông nguồn vốn khổng lồ để có thể kéo nông nghiệp Việt Nam đi lên. Đầu tư nông nghiệp thường dài hạn, mà với mức lãi suất như hiện nay, chưa nói các Cwincom hiện đang mở còn vay vốn ngân hàng với lãi suất 20% đến trên 20%, thì rất khó để Nền tảng hàng đầu cung cấp Cwin com kinh doanh phát triển.

Việc cần làm ngay 

Những nghiên cứu mới đây cho thấy, hầu hết các ngành hàng Cwin Đăng Ký + 1888k nông sản của Việt Nam đều có năng suất đạt đỉnh, diện tích nuôi trồng cũng không thể mở rộng hơn. Vì vậy, cách duy nhất để nông nghiệp tiếp tục phát triển là phải tăng giá trị của mỗi sản phẩm. Điều đó không phải là không thực hiện được, khi mà chuỗi Nền tảng hàng đầu cung cấp Cwin com và phân phối vẫn còn nhiều mắt xích có thể đem lại giá trị gia tăng. Ví dụ như ngành chế biến nông sản, nếu như ở các nước có thu nhập bình quân 1.000 USD/người/năm, chế biến nông sản phải chiếm 25% GDP, nhưng thực tế ở nước ta con số này mới chỉ dừng ở mức 16%. 

Một ví dụ điển hình như ở Cần Thơ, ông Phạm Văn Quỳnh – Giám đốc Sở Nông nghiệp Phát triển nông thôn cho biết, vụ Đông Xuân 2011-2012, do cơ cấu giống phẩm cấp cao chiếm tới 75%, nên chuyện giá cả thu mua diễn ra rất thuận lợi. Theo ước tính, giống lúa năng suất cao với giá thu mua 7.100 đ/kg, bà con đã đạt lợi nhuận 25-30 triệu đồng/ha. Tuy nhiên, với 25% diện tích gieo sạ giống phẩm cấp thấp còn lại, chủ yếu là IR 50404, tình hình tương tự các địa phương khác, giá lúa có chiều hướng sụt giảm. 

Theo VFA, gạo thơm vẫn có nhu cầu lớn, giá từ 600-700 USD/tấn, nhưng Việt Nam lại không có hàng để bán, trong khi đó, các giống phẩm cấp thấp lại được gieo trồng quá nhiều, dẫn tới giá giảm phải thu mua tạm trữ. Có thể thấy ở vụ này, lợi nhuận của người trồng lúa vẫn được đảm bảo nhờ chính sách tạm trữ, thế nhưng ở những vụ tiếp theo, bà con nông dân rất cần cân nhắc lại cơ cấu giống lúa để đảm bảo cơ cấu cung cầu. 

Năm 2012 được dự báo là năm khó khăn cho Cwin Đăng Ký + 1888k nông sản và dự kiến đây sẽ là xu hướng lâu dài. Sẽ hợp lý khi vào thời điểm này, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đặt ra yêu cầu tái cấu trúc ngành nông nghiệp hướng tới sự phát triển bền vững trên cơ sở tăng giá trị, thay vì tăng sản lượng như vẫn làm từ hàng chục năm nay.